- دسته بندی: طراحی دکور
- بازدید : 203
هنر درمانی رشته ای است که در آن با خلق یا مشاهده یک اثر هنری از طریق…
هنر درمانی رشته ای است که در آن با خلق یا مشاهده یک اثر هنری از طریق دریافت و بیان احساسات شخص ، برای کمک به او استفاده می شود. بر خلاف هنر که تنها به منظور خلق اثر هنری انجام می شود ، تمرکز هنر درمانی ( که بطور معمول شامل نقاشی ، سفالگری ، کار با زغال ، مداد رنگی و مواد مشابه است) بر فرایند خلق یک اثر هنری می باشد و فعالیتهای مقدماتی به کار گرفته شده برای درمان، به خلق اثر و نتیجه حاصل از آن ترجیح داده می شود. در این رشته، ممکن است یک قطعه هنری هیچگاه به پایان نرسد.
یک هنر درمانگر بر این باور است که عمل انجام شده در راه خلق یک اثر هنری ، مجموعه ای از فعالیتهای داخلی را در جهت شرکت دادن ابعاد فیزیکی ، احساسی و معنوی درمان راه اندازی می کند. برای افرادی که قادر به ایجاد یک کار هنری نیستند ، رفتن به موزه و یا نگاه کردن به کتابهای هنری نیز می تواند مفید باشد. بدون شک ، نگاه کردن به آثار هنری باعث نیروبخشی از نظر معنوی و افزایش آرامش می شود.
هنردرمانی شامل واسطههای هنری است که از طریق آن درمانجو میتواند درون خود را آشکار نماید و درمانگر نیز در مقابل، قادر است رفتار او را تجزیه و تحلیل و ارزیابی میکند. «هنر» میتواند ظهور تجارب و احساسات درونی را سبب شود. تجارب و احساسات درونی که گاه به شکل بینظم ممکن است ابراز شود؛ در فرآیند هنر، به شکل منظمتری خود را نشان میدهند. مواد هنری، وسایل قابل لمسی را در اختیار ما میگذارند که جنبههای آگاهانه و ناآگاهانة فرد را نشان میدهند. این واسطههای هنری در واقع بهانهای است که درمانگر بتواند درمانجو را مورد مطالعه قرار دهد.
بسیاری از بیماریها را با استفاده از هنر میتوان درمان کرد …
همه ما در دوران کودکی نقاشیهایی کشیدهایم. نقاشی خیلی وقتها ما را به یاد اولین تجربههای قلم در دست گرفتنمان میاندازد.
بجز عده محدودی که نقاشی را به صورت حرفهای در سنین بزرگسالی دنبال میکنند تقریبا نقاشیکشیدن برای ما به خاطرهای دور تبدیل میشود اما آیا میدانید نقاشی یکی از ابزارهای هنر درمانی است؟
در واقع هنر درمانی شامل طیف وسیعی از کاربردهای درمانی است که از هنرهای دیداری مانند نقاشی، کلاژ، طراحی و مجسمهسازی تشکیل شدهاست. در یک سوی این طیف هنر به عنوان ابزاری از ارتباط غیرکلامی مورد تاکید قرار دارد چون آثار هنری علاوه بر امکان تداعی و تفسیر به درک و حل مشکلات هم کمک میکند. در سوی دیگر این طیف، درمان از خود فرآیند هنری ناشی میشود.
هنر درمانی یک خدمت تخصصی انسانی است و برپایه دانش رشد انسان و تئوریهای روانشناختی قرار دارد.
سودمندی و موفقیت این روش وابسته به نیرویی است که یک اثر هنری خاص در طول زمان برای حل تعارضات درون فردی و تعارضات بین فرد و جامعه از خود نشان میدهد. بنابراین کار هنر درمانگر در حیطه درمان، توضیح و تشریح هنرهای دیداری است که بهعنوان پلی بین تجارب درونی و بیرونی فرد است. درمانگر با توجه به سن، توانایی و وضعیت درمانجو و دیدگاه خود نوع وسیله هنری را انتخاب میکند و روشی را برمیگزیند که تاثیر فوری در فرد ایجاد کرده و منجر به رهایی محتویات ناخودآگاه ذهن او شود. در نقاشی درمانی و بهطور کلی هنر درمانی تکنیکهای حرفهای یک هنر به هیچ عنوان مورد توجه نیست.
هنر درمانی در دو بخش درمان و پیشگیری و بهداشت روان مورد استفاده قرار میگیرد. تخلیه هیجانی و رسیدن به آرامش، مواجهه با تعارضات خود، کسب آگاهی، افزایش بینش و سازگاری از اهداف درمانی این روش است. در بخش پیشگیری کاربرد هنر وسیعتر شده و شامل آموزش و پرورش کودکان استثنایی و عادی، افزایش اعتمادبهنفس در نوجوانان و پیشگیری از پرخاشگری در آنها، آموزش موارد تربیتی، اجتماعی و فرهنگی در جهت رشد شخصیت فردی و اجتماعی و شکلگیری هویت کودک و پرورش خلاقیت او میشود.
نگاهی به آثار و نقاشیهای به جای مانده از انسان غارنشین دوران پارینه سنگی و تجریه و تحلیل آنها، بهوضوح روند تکاملی و سیر رشد روحی و روانی نوع بشر را آشکار کرده و چگونگی برخورد با دغدغههای ذهنی و همچنین ترفندهایی برای دستیابی به آرامش روحی را در این تصاویر نشان میدهد. بیشتر روانشناسان معتقدند هیچ تحلیلی بهطور کامل نمیتواند همانند تفسیر تصاویر و نقاشیها، تفاوت فکری و خصوصیات روحی افراد را نمایان کند. البته بدیهی است که این کار نیاز به تخصص لازم دارد.
بهطور کلی همه آثار هنری از جمله نقاشی سرشار از پیام، تمثیل و اشاره است. چرا تخیلات هنری مانند خواب و رویا در اعماق وجود ناخودآگاه انسان، همه تمایلات، روحیات و محتویات درونی و گاه پنهان او را متجلی میکند. انسان در نقاشی به کمک تجسم ذهنیات خود، کشمکشها، دلهرهها، ناملایمات، کمبودها، ترس، اضطراب و در نهایت آمال و آرزوهای خود را بیان کرده و راهی برای بروز، ارضاء و شاید در برخی مورد مقابله با آنها مییابد. مصائب روحی انسان هنگامی که به طریقی بیان، ترسیم و مطرح میشود باعث تسکین آلام عاطفی و فشارهای درونی او شده و به نحوی ناخودآگاه این ترسها یا دغدغهها با تجلی در نقاشی، ساخت مجسمه و یا حتی آرایش و رنگآمیزی چهره خود به نوعی زمینهساز ارضای تمایلات و آرزوهای او میشود. به همین دلیل بهطور مثال در نقاشیهای انسان اولیه او را در حال شکار حیوانات، تقابل با بلایای طبیعی، ساختن سرپناه و… میبینیم. ترسیم مظاهر اصلی طبیعت مانند ماه و خورشید و رعد و برق و سیل و توفان و غیره هم هریک به نوعی تداعی کننده بخشی از نیازها و ترسهای اوست.
کسانی که دارای مشکلات سازشی هستند میتوانند با تصویرسازی ذهنی و پیاده کردن آن به حل مشکلات و مسائل خود نائل شوند که این امر با کمک یک هنردرمانگر مجرب زودتر به هدف میرسد.
کاربرد بالینی هنردرمانی در برگیرنده کودکان و بزرگسالان بستری در بیمارستانها و افراد روانپریشی که داوطلبانه در پی مداوای رواندرمانی هستند، افراد زندانی، عقبماندههای ذهنی، کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری، زوجین مشکلدار، خانوادهها و افرادی که علائمی از ناراحتیهای هیجانی ناشی از بیماریهای جسمی مانند بیماریهای مزمن کلیه، سرطان، هموفیلی، آسم، دیابت و مشکلات عصبی دارند، است. جلسات هنر درمانی در گروههای کوچک و بزرگ و یا با خانوادهها برگزار میشود. شیوه و تکنیکهای متنوعی در هنردرمانی وجود دارد. در هنر درمانی استفاده از هنر واسطهای برای دستیابی به اهداف درمانی مورد توجه قرار میگیرد، بهعنوان مثال میتوان از نقاشی انگشتی، نقاشی رنگ و روغن و گل که واسطه لمسی محسوب میشوند نام برد.
برای همه بیماران یا بهعبارتی مراجعان، هنر درمانی شکلی از تماس و ارتباط غیرکلامی است که از طریق فاصله انداختن بین افکار و احساسات مشکلدار نفعی را عاید آنها میکند و همچنین به بیماران روانپریش کمک میکند تا رویا را از واقعیت جدا کنند.
تحقیقات نشان دادهاند وقتی افراد در فعالیتهایی شرکت میکنند که از آن لذت میبرند، فاکتورهای فیزیولوژیک آنها مانند فشار خون، ضربان قلب و تنفس آهستهتر میشود، بنابراین بهوسیله فعالیتها و ارتباطات هنری میتوان کنشهایی را در فیزیولوژی و بیولوژی فرد فعال کرد، که آن کنشها توان مقابله فرد در برابر بیماریها را بالا برده، روی سیستم ایمنی او تاثیر میگذارند. همچنین در بدن ما هورمونهایی وجود دارند که روی استرس تاثیر میگذارند.
کاهش و ترشح این هورمونها تحت تاثیر شرایط محیط است. در یک محیط بیمارستانی ممکن است فرد دچار استرس و حتی افسردگی شود، یک فعالیت هنری خوب مانند یک بازی هنری و موزیکال میتواند تا حدود زیادی در کنترل و کاهش این حالات مفید باشد و نهتنها روان را تحت تاثیر خود قرار بدهد بلکه بهصورت مستقیم و غیرمستقیم روی جسم هم تاثیر بگذارد.
خلق هنر فرصتی است تا چشمها و دستها با هم تمرین کنند و بین آنها هماهنگی ایجاد شود و مسیرهای عصبی بین دست و مغز تحریک وتهییج شود. شما باید با گل کار کنید، مجسمه بسازید، رنگ را بردارید و روی کاغذ یا بوم بکشید، نمایش اجرا کنید، وارد قصه شوید و همه این فعالیتها انسان را وادار میکند، در محیط فعال باشد، در نتیجه ارتباط بیشتری با دیگران خواهد داشت، سطح انرژیاش بالا میرود و اعتمادی را که برای مقابله و یا پذیرش بیماری لازم دارد، بهدست میآورد.
آمریکا و اروپا در زمینه تاثیر هنردرمانی در درمان اختلالات روانی و رفتاری پژوهشهای بسیاری انجام دادهاند. در این کشورها روی تاثیر هنر درمانی در کاهش و درمان انواع بیماریهای روانی، از اسکیزوفرنیها و افسردگیهای دوقطبی گرفته تا اضطراب و افسردگی و مشکلات هیستریک و وسواس کار شدهاست. پژوهشهای زیادی هم در زمینه روانکاوی و تأثیرات مثبت هنردرمانی در درمان بیمارانی که مشکلات آنها (مانند؛ اضطرابها، ترسها، افسردگیها و وسواسهایشان) به نوعی دارای زمینههای درونی و ناخودآگاه است، انجام شده.
به تازگی هنر درمانی وارد حیطههای رفتارگرایی و شناختگرایی هم شدهاست. هنر درمانی در دنیا نه تنها به عنوان روشی برای درمان اختلالات روانی مدنظر است بلکه در درمان و کاهش بیماریهای جسمی هم مورد توجه قرار میگیرد. تحقیقات بیشماری در زمینه تاثیر مثبت هنر درمانی روی بیماران جسمی مانند مبتلایان به اچ.آی.وی و سرطان و کسانی که دچار صدمات مغزی شدهاند و همچنین بیمارانی با مشکلات عصب شناختی انجام شدهاست.
در دهههای اخیر بیشتر تمرکز هنردرمانی روی پیشگیری و بالا بردن سطح سلامت و کیفیت زندگی افراد متمرکز شدهاست. در مورد اینکه با هنر درمانی چطور میتوان، مردم را توانمندتر کرد و توان مقابله آنها را با مسائل احتمالی زندگی افزایش داد، کارهای زیادی انجام شدهاست.
با استفاده از هنردرمانی میتوان مهارتهای اجتماعی مردم را افزایش داد. در واقع هنر درمانی هم مثل زمینههای پزشکی بیشتر از اینکه توجه خود را به درمان معطوف کند، در مورد پیشگیری و تقویت بهداشت روانی افراد کار میکند و درمرحله نخست سعی دارد از طریق توانمندیسازی انسان از ابتلا به بیماریها جلوگیری کند و در مرحله بعدی به درمان و کاهش بیماریها بپردازد.
یک هنر درمانگر بر این باور است که عمل انجام شده در راه خلق یک اثر هنری ، مجموعه ای از فعالیتهای داخلی را در جهت شرکت دادن ابعاد فیزیکی ، احساسی و معنوی درمان راه اندازی می کند. برای افرادی که قادر به ایجاد یک کار هنری نیستند ، رفتن به موزه و یا نگاه کردن به کتابهای هنری نیز می تواند مفید باشد. بدون شک ، نگاه کردن به آثار هنری باعث نیروبخشی از نظر معنوی و افزایش آرامش می شود.
هنردرمانی شامل واسطههای هنری است که از طریق آن درمانجو میتواند درون خود را آشکار نماید و درمانگر نیز در مقابل، قادر است رفتار او را تجزیه و تحلیل و ارزیابی میکند. «هنر» میتواند ظهور تجارب و احساسات درونی را سبب شود. تجارب و احساسات درونی که گاه به شکل بینظم ممکن است ابراز شود؛ در فرآیند هنر، به شکل منظمتری خود را نشان میدهند. مواد هنری، وسایل قابل لمسی را در اختیار ما میگذارند که جنبههای آگاهانه و ناآگاهانة فرد را نشان میدهند. این واسطههای هنری در واقع بهانهای است که درمانگر بتواند درمانجو را مورد مطالعه قرار دهد.
بسیاری از بیماریها را با استفاده از هنر میتوان درمان کرد …
همه ما در دوران کودکی نقاشیهایی کشیدهایم. نقاشی خیلی وقتها ما را به یاد اولین تجربههای قلم در دست گرفتنمان میاندازد.
بجز عده محدودی که نقاشی را به صورت حرفهای در سنین بزرگسالی دنبال میکنند تقریبا نقاشیکشیدن برای ما به خاطرهای دور تبدیل میشود اما آیا میدانید نقاشی یکی از ابزارهای هنر درمانی است؟
در واقع هنر درمانی شامل طیف وسیعی از کاربردهای درمانی است که از هنرهای دیداری مانند نقاشی، کلاژ، طراحی و مجسمهسازی تشکیل شدهاست. در یک سوی این طیف هنر به عنوان ابزاری از ارتباط غیرکلامی مورد تاکید قرار دارد چون آثار هنری علاوه بر امکان تداعی و تفسیر به درک و حل مشکلات هم کمک میکند. در سوی دیگر این طیف، درمان از خود فرآیند هنری ناشی میشود.
هنر درمانی یک خدمت تخصصی انسانی است و برپایه دانش رشد انسان و تئوریهای روانشناختی قرار دارد.
سودمندی و موفقیت این روش وابسته به نیرویی است که یک اثر هنری خاص در طول زمان برای حل تعارضات درون فردی و تعارضات بین فرد و جامعه از خود نشان میدهد. بنابراین کار هنر درمانگر در حیطه درمان، توضیح و تشریح هنرهای دیداری است که بهعنوان پلی بین تجارب درونی و بیرونی فرد است. درمانگر با توجه به سن، توانایی و وضعیت درمانجو و دیدگاه خود نوع وسیله هنری را انتخاب میکند و روشی را برمیگزیند که تاثیر فوری در فرد ایجاد کرده و منجر به رهایی محتویات ناخودآگاه ذهن او شود. در نقاشی درمانی و بهطور کلی هنر درمانی تکنیکهای حرفهای یک هنر به هیچ عنوان مورد توجه نیست.
هنر درمانی در دو بخش درمان و پیشگیری و بهداشت روان مورد استفاده قرار میگیرد. تخلیه هیجانی و رسیدن به آرامش، مواجهه با تعارضات خود، کسب آگاهی، افزایش بینش و سازگاری از اهداف درمانی این روش است. در بخش پیشگیری کاربرد هنر وسیعتر شده و شامل آموزش و پرورش کودکان استثنایی و عادی، افزایش اعتمادبهنفس در نوجوانان و پیشگیری از پرخاشگری در آنها، آموزش موارد تربیتی، اجتماعی و فرهنگی در جهت رشد شخصیت فردی و اجتماعی و شکلگیری هویت کودک و پرورش خلاقیت او میشود.
نگاهی به آثار و نقاشیهای به جای مانده از انسان غارنشین دوران پارینه سنگی و تجریه و تحلیل آنها، بهوضوح روند تکاملی و سیر رشد روحی و روانی نوع بشر را آشکار کرده و چگونگی برخورد با دغدغههای ذهنی و همچنین ترفندهایی برای دستیابی به آرامش روحی را در این تصاویر نشان میدهد. بیشتر روانشناسان معتقدند هیچ تحلیلی بهطور کامل نمیتواند همانند تفسیر تصاویر و نقاشیها، تفاوت فکری و خصوصیات روحی افراد را نمایان کند. البته بدیهی است که این کار نیاز به تخصص لازم دارد.
بهطور کلی همه آثار هنری از جمله نقاشی سرشار از پیام، تمثیل و اشاره است. چرا تخیلات هنری مانند خواب و رویا در اعماق وجود ناخودآگاه انسان، همه تمایلات، روحیات و محتویات درونی و گاه پنهان او را متجلی میکند. انسان در نقاشی به کمک تجسم ذهنیات خود، کشمکشها، دلهرهها، ناملایمات، کمبودها، ترس، اضطراب و در نهایت آمال و آرزوهای خود را بیان کرده و راهی برای بروز، ارضاء و شاید در برخی مورد مقابله با آنها مییابد. مصائب روحی انسان هنگامی که به طریقی بیان، ترسیم و مطرح میشود باعث تسکین آلام عاطفی و فشارهای درونی او شده و به نحوی ناخودآگاه این ترسها یا دغدغهها با تجلی در نقاشی، ساخت مجسمه و یا حتی آرایش و رنگآمیزی چهره خود به نوعی زمینهساز ارضای تمایلات و آرزوهای او میشود. به همین دلیل بهطور مثال در نقاشیهای انسان اولیه او را در حال شکار حیوانات، تقابل با بلایای طبیعی، ساختن سرپناه و… میبینیم. ترسیم مظاهر اصلی طبیعت مانند ماه و خورشید و رعد و برق و سیل و توفان و غیره هم هریک به نوعی تداعی کننده بخشی از نیازها و ترسهای اوست.
کسانی که دارای مشکلات سازشی هستند میتوانند با تصویرسازی ذهنی و پیاده کردن آن به حل مشکلات و مسائل خود نائل شوند که این امر با کمک یک هنردرمانگر مجرب زودتر به هدف میرسد.
کاربرد بالینی هنردرمانی در برگیرنده کودکان و بزرگسالان بستری در بیمارستانها و افراد روانپریشی که داوطلبانه در پی مداوای رواندرمانی هستند، افراد زندانی، عقبماندههای ذهنی، کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری، زوجین مشکلدار، خانوادهها و افرادی که علائمی از ناراحتیهای هیجانی ناشی از بیماریهای جسمی مانند بیماریهای مزمن کلیه، سرطان، هموفیلی، آسم، دیابت و مشکلات عصبی دارند، است. جلسات هنر درمانی در گروههای کوچک و بزرگ و یا با خانوادهها برگزار میشود. شیوه و تکنیکهای متنوعی در هنردرمانی وجود دارد. در هنر درمانی استفاده از هنر واسطهای برای دستیابی به اهداف درمانی مورد توجه قرار میگیرد، بهعنوان مثال میتوان از نقاشی انگشتی، نقاشی رنگ و روغن و گل که واسطه لمسی محسوب میشوند نام برد.
برای همه بیماران یا بهعبارتی مراجعان، هنر درمانی شکلی از تماس و ارتباط غیرکلامی است که از طریق فاصله انداختن بین افکار و احساسات مشکلدار نفعی را عاید آنها میکند و همچنین به بیماران روانپریش کمک میکند تا رویا را از واقعیت جدا کنند.
تحقیقات نشان دادهاند وقتی افراد در فعالیتهایی شرکت میکنند که از آن لذت میبرند، فاکتورهای فیزیولوژیک آنها مانند فشار خون، ضربان قلب و تنفس آهستهتر میشود، بنابراین بهوسیله فعالیتها و ارتباطات هنری میتوان کنشهایی را در فیزیولوژی و بیولوژی فرد فعال کرد، که آن کنشها توان مقابله فرد در برابر بیماریها را بالا برده، روی سیستم ایمنی او تاثیر میگذارند. همچنین در بدن ما هورمونهایی وجود دارند که روی استرس تاثیر میگذارند.
کاهش و ترشح این هورمونها تحت تاثیر شرایط محیط است. در یک محیط بیمارستانی ممکن است فرد دچار استرس و حتی افسردگی شود، یک فعالیت هنری خوب مانند یک بازی هنری و موزیکال میتواند تا حدود زیادی در کنترل و کاهش این حالات مفید باشد و نهتنها روان را تحت تاثیر خود قرار بدهد بلکه بهصورت مستقیم و غیرمستقیم روی جسم هم تاثیر بگذارد.
خلق هنر فرصتی است تا چشمها و دستها با هم تمرین کنند و بین آنها هماهنگی ایجاد شود و مسیرهای عصبی بین دست و مغز تحریک وتهییج شود. شما باید با گل کار کنید، مجسمه بسازید، رنگ را بردارید و روی کاغذ یا بوم بکشید، نمایش اجرا کنید، وارد قصه شوید و همه این فعالیتها انسان را وادار میکند، در محیط فعال باشد، در نتیجه ارتباط بیشتری با دیگران خواهد داشت، سطح انرژیاش بالا میرود و اعتمادی را که برای مقابله و یا پذیرش بیماری لازم دارد، بهدست میآورد.
آمریکا و اروپا در زمینه تاثیر هنردرمانی در درمان اختلالات روانی و رفتاری پژوهشهای بسیاری انجام دادهاند. در این کشورها روی تاثیر هنر درمانی در کاهش و درمان انواع بیماریهای روانی، از اسکیزوفرنیها و افسردگیهای دوقطبی گرفته تا اضطراب و افسردگی و مشکلات هیستریک و وسواس کار شدهاست. پژوهشهای زیادی هم در زمینه روانکاوی و تأثیرات مثبت هنردرمانی در درمان بیمارانی که مشکلات آنها (مانند؛ اضطرابها، ترسها، افسردگیها و وسواسهایشان) به نوعی دارای زمینههای درونی و ناخودآگاه است، انجام شده.
به تازگی هنر درمانی وارد حیطههای رفتارگرایی و شناختگرایی هم شدهاست. هنر درمانی در دنیا نه تنها به عنوان روشی برای درمان اختلالات روانی مدنظر است بلکه در درمان و کاهش بیماریهای جسمی هم مورد توجه قرار میگیرد. تحقیقات بیشماری در زمینه تاثیر مثبت هنر درمانی روی بیماران جسمی مانند مبتلایان به اچ.آی.وی و سرطان و کسانی که دچار صدمات مغزی شدهاند و همچنین بیمارانی با مشکلات عصب شناختی انجام شدهاست.
در دهههای اخیر بیشتر تمرکز هنردرمانی روی پیشگیری و بالا بردن سطح سلامت و کیفیت زندگی افراد متمرکز شدهاست. در مورد اینکه با هنر درمانی چطور میتوان، مردم را توانمندتر کرد و توان مقابله آنها را با مسائل احتمالی زندگی افزایش داد، کارهای زیادی انجام شدهاست.
با استفاده از هنردرمانی میتوان مهارتهای اجتماعی مردم را افزایش داد. در واقع هنر درمانی هم مثل زمینههای پزشکی بیشتر از اینکه توجه خود را به درمان معطوف کند، در مورد پیشگیری و تقویت بهداشت روانی افراد کار میکند و درمرحله نخست سعی دارد از طریق توانمندیسازی انسان از ابتلا به بیماریها جلوگیری کند و در مرحله بعدی به درمان و کاهش بیماریها بپردازد.
